Zien waar het op aankomt

Hoe dikwijls heb ik mensen al niet de bedenking horen maken: 'Mocht ik opnieuw kunnen beginnen, ik zou bepaalde dingen toch anders aanpakken, want nu pas besef ik beter waar ik vroeger blind voor was.' Zulke bedenking maakt ook Marcus, wanneer hij dertig, veertig jaar na Jezus' dood, zijn evangelie schrijft: Hoe hebben we toen zo dom kunnen zijn! Wat waren wij toen toch blind. Zo blind dat Jezus op een bepaald moment moest zeggen: 'begrijpen en verstaan jullie het nu nog altijd niet? Jullie hebben toch ogen, zien jullie dan niet?' (Marcus 8,17-18) Je kunt rondkijken en zien, en toch niet tot inzicht komen in wat werkelijk van belang is in het leven. Je kunt je vergapen aan dingen die uiteindelijk niets bijbrengen voor een zinvol en gelukkig leven. Met het verhaal van Bartimeüs wil de evangelist ons daar de ogen voor openen.

Bijbelse verhalen zijn 'iconografische' teksten. Dat zijn teksten die bedoeld zijn om de gedachtenis aan een bepaalde persoon levendig te houden; om de kracht die van een bepaalde persoon uitging door te geven. Denk maar even terug aan de heiligverklaring van pater Damiaan. Hoe tijdens de eucharistieviering uit de verhalen die over hem werden verteld duidelijk werd wie hij was en wat hij gedaan had, en hoe zijn foto op het Sint-Pietersplein getuigde van zijn heldhaftige inzet voor de melaatsen. Op die foto is te zien hoe hijzelf op het einde van zijn leven melaats was geworden met de melaatsen. Met zulke verhalen en vieringen houdt men de persoon van Damiaan levend en wil men de kracht die van hem uitging ook vandaag nog doorgeven.

Zo zouden ook wij het evangelieverhaal kunnen bekijken. Bar-timeüs is het voorbeeld van een volwaardige leerling. Want Jezus ontmoet bij hem geen onbegrip, maar geloof; geen tegenwerking, maar bereidheid om hem na te volgen. Als wij het voorbeeld van Jezus' volgeling Bar-timeüs levendig houden en als wij onszelf in hem herkennen, geeft ons dat de kracht om onze manier in de wereld van vandaag hetzelfde te doen.

Kijk maar eens naar wat er gebeurde met die blinde 'zoon van Timeüs' (dat betekent de naam Bar-timeüs). Uitgerangeerd zat hij langs de weg. De omstanders vonden dat hij zich dan ook het best op de achtergrond hield. Als hij hoorde wie daar voorbijkwam, herleefde zijn hoop en kreeg hij weer vertrouwen in het leven. Heel zijn wezen kwam in beweging. Hij wierp zijn mantel af, sprong op en liep naar Jezus toe. Na zijn genezing sloot hij zich aan bij de volgelingen van Jezus en ging met hem op weg.

Dit laatste is de pointe van het verhaal: je kunt Jezus pas echt zien en te weten komen wie hij is als je hem navolgt.
Tot dat inzicht wil Marcus zijn lezers brengen. Achteraf is dit allemaal duidelijk geworden, maar op het moment zelf beseften wij het niet, zegt Marcus. Hij illustreert dit met meerdere verhalen, waaronder dat van vorige zondag over Johannes en Jakobus. Ze komen bij Jezus vragen om de beste plaatsen te mogen innemen. Ze hopen gediend te worden, terwijl Jezus van hen vraagt dat zij de anderen dienen. En ze zijn niet alleen. Wij allemaal, zegt Marcus, waren te druk bezig met onszelf en blind voor de nood van de anderen. Blind waren wij voor de moeilijke weg die Jezus gegaan is, en blind waren wij voor de mensen aan de kant van de weg, aan de rand van de samenleving. Alleen zagen wij dat toen nog niet.

Het verhaal van vandaag vertelt over mensen die roepen om gezien te worden en mensen die anderen niet zien staan. Over mensen die voorbijgelopen worden, die hun verdriet uitschreeuwen maar wie de mond worden gesnoerd. In het soms wrange beeld van de mens dat Marcus schetst herkennen we elkaar, maar ook onszelf. Maar Marcus laat tegelijk ook een ánder beeld van de mens zien: het beeld van hen die hopen en vertrouwen op genezing; het beeld van mensen die wél stilstaan bij andermans verdriet en die oog hebben voor al wie miskend wordt en hoopt om door zij medemensen gezien te worden.

Diep in elk mensenhart leeft het verlangen dat we mogen zien wat werkelijk waarde heeft in het leven. Dat we mogen zien waar het op aankomt: het verlangen namelijk dat we een naam en een gezicht krijgen voor elkaar. Dat vertrouwen je kan redden. Dat God toekomst schept.

Wie leeft vanuit een verwachting, ziet verder dan anderen. Wie leeft vanuit een grote liefde, ziet dieper dan anderen. Wie leeft vanuit het geloof, ziet méér dan anderen.

Want alles wat ons in het leven overkomt wordt dan belicht vanuit een ander perspectief. Vanuit het diepe mysterie van een God die liefde is, die ons roept bij naam, die ons roept om mens te worden naar zijn hart. En dat is geloven: zien met nieuwe ogen, zien van binnenuit, zien met het hart. Proberen te leven als kinderen van het licht. Jezus achterna.

Gerard Braet o.p.