Godsdienst is kiezen.
 

Het leven is voortdurend kiezen, elke dag. Wat je gaat eten en drinken, welke kleren je gaat aantrekken, in welke winkel of warenhuis je gaat voor je inkopen, wat je gaat doen tijdens het weekeinde, waarheen je met vakantie gaat. Met dat kiezen kunnen mensen zich een leven lang bezighouden. Maar er zijn ook ingrijpende keuzen waardoor je beslist over de rest van je leven.

Beslissend voor de rest van je leven, als het een beetje meevalt, is je beroepskeuze. Het kan ook tegenvallen, zeker in de huidige omstandigheden met afnemende werkzekerheid. Misschien lukt het in je keuze te volharden, maar het zal de nodige inspanningen kosten. Veel ingrijpender is de keuze van je levenspartner. In principe is ze definitief: je hebt het beloofd toen je met haar of hem trouwde. Als echtpaar weet je nu voorgoed waarvoor en voor wie je leeft, je weet wie je wil dienen. Er blijft de bekoring van de vele bloemen langs je weg die je kunt plukken als je partner je gaat tegenvallen. Maar je geeft er niet aan toe, uit trouw aan jezelf en aan haar of hem. De definitieve keuze voor elkaar moet je dag na dag bevestigen en hernieuwen, in alle omstandigheden.
Je kiest samen voor kinderen. 'Een kind nemen', zo heet dat nu. Maar het kind dat ik met mijn partner 'neem' is niet mijn eigendom. Je voedt het op om zichzelf te worden. En je kind kan je zwaar teleurstellen. Het kan zijn ouders verloochenen. Ook dan moet je trouw blijven aan je keuze en ze dag na dag herhalen. Anders pleeg je verraad, ook aan jezelf.

In de Schriftlezingen van deze zondag gaat het om de diepst ingrijpende keuze die een mens moet maken. Welke God wil ik dienen?

Op een cruciaal moment in de geschiedenis van het Joodse volk heeft Jozua, de opvolger van Mozes, het nadrukkelijk gevraagd aan de bijeengeroepen leiders. Ik wil het van u horen, zei hij. Bent u bereid mij en mijn familie te volgen? Dan moet u alle vreemde en valse goden de rug toe keren, aan geen enkele van hen enig offer brengen. Het moet duidelijk zijn: kiest u voor de ene ware God, die van mij en mijn familie, zult u alleen hem dienen? Aan u de beslissing. En het volk antwoordde eensgezind. Ook wij willen de Heer dienen, de ene ware God.

Ook Jezus' leerlingen van het eerste uur kwamen op een bepaald moment voor een beslissende keuze te staan. Ze zagen hoe veel mensen die hem gevolgd waren hem verlieten omdat ze de krasse taal die hij sprak niet meer konden verteren. Zouden zij hun voorbeeld volgen, of wilden ze het erop wagen met hem verder te trekken, in voor- en tegenspoed? Petrus antwoordde in naam van de twaalf op Jezus' vraag. Geen sprake van dat ook wij het laten afweten! We geloven dat u de Heilige van God bent, u spreekt woorden die eeuwig leven geven.

Wij hebben niet zelf voor de God van het christelijk geloof gekozen. Er is in onze plaats gekozen door de familie waarin we geboren zijn en we worden geacht onze familie te volgen. Toen we een jaar of twaalf waren hebben we die keuze persoonlijk geconfirmeerd, en de meesten van ons later nog eens toen we kerkelijk trouwden, en verder, toen we het vanzelfsprekend vonden onze kinderen christelijk op te voeden.

Maar zo simpel zit een christelijk leven niet in mekaar. Er komen momenten in je leven waarop je door omstandigheden gedwongen wordt in de spiegel te kijken. Wie ben ik nu eigenlijk? Wie wil ik zijn? In haar volle diepte is dit de vraag: wie of wat is de god die ik aan het dienen ben? Achter welke goden loop ik aan om een lijn te trekken in mijn leven? Ben ik niet aan een levensrevisie toe? De kans is niet klein dat je eerlijk zult moeten bekennen: ik ben te zeer achter afgoden aangelopen. Achter de geldgod bijvoorbeeld. Achter leiders die me de hemel op aarde beloofden. Ik heb langs mijn weg verlokkelijke bloemen geplukt en ze in een vaas op de ereplaats in mijn huis gezet. En dan komt het beslissend moment. Het is kiezen of delen. Je kunt geen twee heren dienen. Blijf je kiezen voor de God van je christelijk geloof, dan moet je alle consequenties van je keuze voor je rekening nemen. Alle afgoden de rug toe keren.

Denk aan het geval van Petrus. Toen het er echt op aankwam heeft hij in een moment van zwakheid drie keren na elkaar beweerd dat hij Jezus zelfs niet kende. Gelukkig hoorde hij het signaal van een kraaiende haan en hij kreeg er onmiddellijk spijt van.

Ik denk ook aan een heel ander geval: dat van Lesley Deckers, dagenlang in de media geportretteerd als 'gangsterliefje'. Geboren en opgegroeid in een christelijk gezin, actief in een katholieke jeugdbeweging, maar op een bepaald moment nam ze de ingrijpende beslissing God te dienen als moslimgelovige. Als het op liefde aankwam, berichtten de media, wilde ze heel ver gaan. Heeft de liefde voor de jongen die ze had gekozen haar blind gemaakt en kwetsbaar voor misdadige misleiding? Misschien komen we het nooit nauwkeurig te weten. Maar zeker lijkt me wel dat ze de consequenties van haar keuze op een bepaalde - jammerlijke - manier volledig op zich heeft genomen.

Met godsdienst is het zoals met alle levensbelangrijke keuzen. Godsdienst is kiezen, dag na dag, elke dat opnieuw. In verschillende omstandigheden is het erg duidelijk dat je weer eens voor God moet kiezen. Zolang we God niet spontaan danken, elke dag, omdat we leven, zolang God niet een levenslange partner is die we dagelijks in ons leven betrekken, zolang spelen we christendom.

En zo komen we tot het diepste kiezen. Zo kan het aan gebeuren dat we zelf niet meer kiezen, maar ervaren dat God ons heeft gekozen. Dat we een instrument zijn, ieder op zijn manier, in zijn goddelijke hand.

B.J. De Clercq o.p.

Inspiratie is gevonden bij Dries Morel, Gods droom in onze handen. Tabor, Brugge 1984, p. 78-80.